Jos Jacobs wint Taalheldenprijs

“Laaggeletterd vind ik maar een stom woord, ik zou het eerder ‘moeite met de Nederlandse taal’ noemen”, vertelt Jos Jacobs uit Leunen. Tijdens de Taalhelden Taallunch in het Theehuis van het Odapark in Venray op donderdag 6 september is hij uitgeroepen tot Limburgse Taalheld 2018 in de categorie Taalcursist.

Jos is taalambassadeur. Een functie waarmee hij verschillende plaatsen bezoekt en nagaat of de gebruikte communicatie duidelijk en te begrijpen is voor laaggeletterden. “Denk hierbij aan gemeentehuizen, bibliotheken, dokterspraktijken, maar ik ben ook geregeld bij een vrouwenbeweging langs geweest”, vertelt hij. Ook wil hij met zijn bezoeken en zijn verhaal mensen stimuleren om naar een cursus te gaan als ze dat nodig hebben. “Mensen schamen zich ervoor als ze moeite hebben met taal. Zo heb ik het eens meegemaakt dat er een vrouw n, naar mij toe kwam nadat ik mijn verhaal had gedaan. Ze stelde vragen namens haar buurvrouw. Ik had allang door dat ze dat niet deed voor haar buurvrouw. Ze durfde er niet voor uit te komen. Ik heb haar niet gevraagd of ze zichzelf bedoelde, want ik wist dat ze dan in elkaar zou krimpen van schaamte.” Jacobs gaf haar het advies om contact op te zoeken met Gilde Opleidingen of de bibliotheek. “Die kunnen haar verder helpen. Iedereen die we zo ver kunnen krijgen om daar heen te gaan, is mooi meegenomen.”

Laaggeletterdheid vindt hij niet de juiste term. “Momenteel ben ik nog druk in overleg met Prinses Laurentien om een ander woord te vinden voor 'laaggeletterdheid”, vertelt hij. “Niet iedereen is laaggeletterd, maar er zijn wel meerdere mensen die moeite hebben met de Nederlandse taal. Denk hierbij aan moeite met het schrijven van brieven, regels als 't kofschip, noem maar op.” Hij maakt ook duidelijk dat dit verschillende oorzaken kan hebben: een aandoening, dyslexie of gewoonweg niet in Nederland geboren zijn.

STREAMER <<< Woorden verdraaien

“Toen ik naar school ging, merkte ik dat ik moeite had met het schrijven van brieven en dat ik sommige woorden verdraaiden. Ik had moeite met letters als ‘a’,’o’, ‘ui’, ‘eu’ en ook de ‘b’ en ‘p’. Tegenwoordig zouden ze dat woordblindheid of dyslexie noemen, maar dat was toen nog niet op die manier bekend.” Hij is geboren in 1945, net na de Tweede Wereldoorlog en de achtste uit een nest van acht kinderen. Van thuis uit heeft hij nooit leren lezen en ook zijn ouders hebben hem nooit voorgelezen. “Iets wat ik tegenwoordig wel als heel belangrijk zie in de ontwikkeling van een kind; daar begint het allemaal.”

“Vroeger gebeurde het nog wel eens dat iemand die niet kon lezen achterin de klas gezet werd en daar dan mocht spelen of iets dergelijks. Tegenwoordig zie ik dat mijn kleinkinderen volop gestuurd worden als ze taal- of rekenproblemen hebben. Dat was in mijn tijd nog niet.” Na de lagere school is hij naar de lts gegaan en heeft hij zijn diploma als metselaar behaald. Vervolgens heeft hij jaren in de bouw gewerkt en als er iets geschreven moest worden, nam hij dat mee naar huis en hielp zijn vrouw hem daarmee. Hij heeft het op die manier jaren verborgen kunnen houden voor de buitenwereld. “Mijn handen konden al het werk doen, dus dat ging allemaal prima zo”, lacht hij. Het was echter in 1985 dat daar een verandering in kwam. Na diverse wisselingen in werk kwam hij bij de gemeente Venray te werken en in aanraking met de computer. “Ik kon daar niet mee overweg, omdat ik dus ook moeite had met de taal. Ik ben toen een computercursus gaan volgen, gecombineerd met een Nederlandse taalcursus via de Gilde Opleiding.”

STREAMER <<< Briefjes overschrijven

Ook Jacobs heeft zijn moment gehad dat hij er voor moest uitkomen en toegeven dat hij moeite had met de Nederlandse taal. “ik ben toen voor mijn collega’s gaan staan en ben ik uit de kast gekomen. Een ander soort kast weliswaar. Ik heb mijn mantel van schaamte afgedaan. Ze stonden versteld. 'Dat ben jij niet!', zeiden ze. Maar ik had hetzelfde foefje toegepast als met mijn vrouw: als er op kantoor iets geschreven moest worden, ging ik naar bepaalde collega’s die me daarmee hielpen en schreef ik die briefjes over.”

Er is voor hem een wereld opengegaan op het moment dat hij aan de slag ging om er iets mee te doen. “Ik lees meer, ik schrijf meer. Dat ik woorden verdraai, zal er nooit uitgaan, maar alles wat ik leer, daar heb ik profijt van. Je kunt meer halen uit dat wat je leest, gaat er dieper op in, je woordenschat wordt groter en je krijgt meer interesse in iets anders, omdat je het beter leert begrijpen.”

IN KADER <<<< TaalHeldenLunch

Jos was één van de genomineerden voor de Limburgse TaalHeldenprijs 2018. In totaal werden er tien Limburgers genomineerd voor deze prijs. In januari mag hij nu Limburg vertegenwoordigen bij de landelijke TaalHeldenprijs, die wordt uitgereikt door prinses Laurentien. Een Taalheld is iemand die zich inzet om mensen in Nederland geletterd te maken. De TaalHeldenprijs is in het leven geroepen om die mensen eens in het zonnetje te zetten en te bedanken voor hun inzet.