'Liedjes waren een stem in de oorlogstijd'

De 90-jarige Harrie Bloemen, woonachtig in Venray, begon in 2013 samen met zijn broer en zus de zoektocht naar de teksten van oorlogsliedjes die door Harrie, zijn familie en kameraden werden gezongen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zes jaar later staan meer dan tien liedjes met noten op papier en wil Harrie ze onder de aandacht brengen met de 75-jarige bevrijding in oktober in het vizier.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd er veel gezongen en gedanst op geheime locaties. Volgens Harrie Bloemen zongen ze smartlappen met een makkelijke melodie om een opdracht of wens over te brengen. “De liedjes waren een stem en een wapen voor ons in de oorlogstijd. De teksten gaan over het verlangen naar vrijheid en vrede, onderduikers helpen, evacueren en de bevrijding. Sommige nummers zijn walsen waar in die tijd ook op gedanst werd. Daar kwam ook wel eens een accordeon bij kijken." Ook al was het zingen van deze liederen voor Harrie en zijn vrienden een manier om even te ontsnappen aan het leed van de oorlog, toch bracht het een risico met zich mee. "Ondanks het verbod op samenzwering, kwamen we met vrienden bij elkaar in schuren of stallen om deze liederen te zingen. We kregen wel eens een waarschuwing van de politie. Gelukkig was er in Overloon weinig verraad, omdat het een hecht dorp was."

Nieuwsgierig

Harrie groeide op in Overloon in een boerengezin van twaalf kinderen. Als 12-jarige jongen maakte Harrie de oorlog mee in zijn woonplaats Overloon. In 1944, aan het eind van de oorlog, verhuisde hij naar Maashees om als knecht te gaan werken op de boerderij van Piet Botden. Bij het kerkkoor van Maashees leerde Harrie noten lezen. Tot 2 oktober 1944 bleef hij in Maashees. "Ik kende geen gevaar in die tijd en ik was nieuwsgierig. Op 4 augustus 1944 stond ik met de handen op de rug te kijken hoe een aanval door een Engelse jager afliep", vertelt Harrie. Omdat het in Maashees te gevaarlijk werd, evacueerde hij na enige tijd naar familie Poels in Swolgen. "Daar zaten we uiteindelijk met zestig mensen in een boerderij."

Razzia's

In oktober en november 1944 waren er steeds meer razzia's in de omgeving. De inmiddels 15-jarige Harrie dook uit voorzorg onder op de hooizolder van de boerderij. Daar vond de Grüne Polizei hem samen met drie andere jongens. Op 17 november werden de jongens met tramwagons naar Venlo gebracht. "Ik heb nog gezegd dat ik pas vijftien was, maar ik was groot genoeg. Ik hoefde alleen maar in Venlo tankgrachten te graven zeiden ze. Onderweg moesten steeds meer mensen aansluiten. We hebben veel gezongen om de moed erin te houden, want het regende urenlang. Ik was verdrietig en kwaad omdat ik als tiener mee moest, maar ik had me ook voorgenomen om niet verder mee te gaan dan Venlo."

Uiteindelijk onttrokken Harrie en zijn vriend zich van de groep toen ze in Venlo aankwamen. Ze zochten onderdak bij de koster en de vrouw van de dominee. De volgende dag vervolgden ze hun tocht via Velden richting Arcen. Dicht bij de Maas stond een luchtafweergeschut dat vuurde op de Engelse vliegtuigen. "Ik moest toch even kijken, maar er werd geen enkel vliegtuig geraakt." Via Arcen gingen de jongens door naar Wellerlooi waar een Duitse officier ze enkele dagen later de Maas overroeide. “Daar ben ik hem tot de dag van vandaag nog altijd dankbaar voor. Ik ben ook op zoek gegaan naar zijn identiteit, maar die heb ik nooit kunnen achterhalen. Door zijn daad heeft hij ertoe bijgedragen dat ik mij snel met mijn toenmalige vijand heb kunnen verzoenen.” Via Blitterswijck konden ze hun weg vervolgen naar de boerderij in Swolgen. Uiteindelijk werd Swolgen op 25 november 1944 bevrijd. "Tijdens de bevrijdingsfeesten werd het lied van de bevrijding veel gezongen”, vertelt Harrie. Na de bevrijding keerde Harrie en zijn familie weer terug naar Overloon om daar te beginnen met de wederopbouw. Uiteindelijk verhuisde hij in 1952 naar Venray om daar aan de slag te gaan in het Psychiatrisch Centrum St. Servatius.

Zoektocht

Samen met zijn broer en zus begon Harrie in 2013 de zoektocht naar de juiste teksten van de liedjes die ze in de oorlog zongen. Volgens Harrie waren niet alle teksten terug te vinden in archieven of boeken. De meeste liedjes zaten voornamelijk in zijn hoofd. "Ik heb er een poos over gedaan om alles te vinden en op te schrijven. Koordirigtent Gerrit Vogelsangs uit Venray heeft er vervolgens voor gezorgd dat er partituren bij de teksten kwamen." Doordat Harrie contact zocht met Andre van Steen, voorzitter van het gemengde koor Het Zonnelied, wil het Venrayse seniorenkoor de nummers in de toekomst ook gaan zingen. Zij zoeken nog naar een gelegenheid waarbij ze de oorlogsliedjes kunnen voordragen. Soliste Welmoed Hofstra uit Venray zingt de oorlogsnummers al bij speciale gelegenheden.

Toch hoopt Harrie dat de oorlogsliederen op meerdere plaatsen gezongen worden tijdens de viering van de 75-jarige bevrijding. Zijn doel is om met de oorlogsliedjes aandacht te schenken aan de oorlog. “De jeugd moet weten hoe erg de oorlog was. Ik wil graag dat de nummers op de Duitse begraafplaats in Ysselsteyn worden gezongen, maar ook tijdens de activiteiten in de dorpen rondom 75 jaar bevrijding. Geïnteresseerden kunnen mij altijd bellen op 0478 58 69 67."