'Als burgemeester wil ik richting aangeven'

Luc Winants is nu ruim acht maanden burgemeester van Venray. Kort na zijn aantreden barstte de coronacrisis los. Alles liep daarna anders dan verwacht. Ook de kennismaking met de dorpen en wijken in zijn nieuwe gemeente. Ondanks de coronaperikelen kijkt Luc Winants met een positieve blik terug. Het bevalt hem zo goed in Venray dat hij inmiddels een huis heeft gekocht.

“We hebben een oud huis gevonden aan de Stationsweg. Het is bijna 100 jaar oud, uit 1924. Deze week begint de stukadoor. Eind oktober verwacht ik te verhuizen. Ik kijk ernaar uit.” Rond de jaarwisseling betrok hij een huurappartement nabij het centrum aan Keizershof. De woning in Maastricht houdt het gezin nog aan. “Mijn jongste zoon woont er nog en mijn vrouw. Zij heeft een baan bij de gemeente Maastricht. Dagelijks op en neer rijden naar Venray is voor haar niet te doen.”

Alleen in Spanje
Voor Luc Winants voelt Venray als een warm bad. “Ik ben hier ontzettend graag. Het is een fijne gemeenschap met een mooie omgeving en prachtige dorpen. Door de uitgestelde kennismaking heb ik alleen nog Ysselsteyn en Veulen kunnen bezoeken. Maar tijdens onze fietstochten zijn we in alle dorpen geweest. Het voelde goed, we hebben er erg van genoten.” Bijna drie jaar geleden kondigde Luc Winants zijn voortijdig afscheid aan als burgemeester van Brunssum. Het was de afsluiting van een nare periode. “Het is schokkend als de onder- en bovenwereld met elkaar verstrengeld raken. Er zijn daar grenzen overschreden. Het openbaar bestuur moet beschaafd en integer zijn. Dat was in Brunssum soms ver te zoeken.” Om af te schakelen vertrok hij in zijn eentje met het vliegtuig naar Zuid-Spanje. “Daar heb ik vier weken met een rugzak rondgetrokken. Om te overdenken wat er allemaal is gebeurd en het een plek te geven. Toen ik weer thuiskwam, was ik er klaar mee. Ik kon verder en aan iets nieuws beginnen.” Hij werd coördinator van de vluchtelingenopvang in Limburg. “Dat heb ik 1,5 jaar gedaan. Ik voelde me er heel erg bij betrokken. In die periode ben ik veel in Den Haag geweest.”

Vijandige sfeer
Na verloop van tijd begon het burgemeesterschap toch weer te kriebelen. Door de negatieve ervaring met Brunssum was hij kieskeuriger. “Ik hield de vacatures in de gaten. Er waren gemeentes bij die me aanstonden, waaronder ook twee buiten Limburg. Toch heb ik niet gesolliciteerd. Waarom? Omdat de sfeer me niet aanstond. Ik heb van al die gemeentes de laatste raadsvergadering bekeken. En heb toen mijn conclusie getrokken. Ik wilde niet weer in een vijandige sfeer terechtkomen.” Totdat op 25 maart vorig jaar Hans Gilissen aankondigde na tien jaar te stoppen in Venray. Ook de Venrayse raadsvergadering onderwierp hij aan een kritisch blik. En hij besloot een brief naar gouverneur Bovens te schrijven. Hij was één van de zeventien kandidaten. “Ik ben heel blij met het functioneren van de gemeenteraad. De raad is constructief en er heerst een goede sfeer. Ik voelde dat ik in Venray zou kunnen gedijen en me prettig kon voelen.”

Goed gevoel
Luc Winants maakte in maart 1990 als student zijn debuut als raadslid. Voor D66 in de gemeente Sittard. Na elf jaar stapte hij over naar het CDA. “D66 was vooral een partij voor hoogopgeleiden. We waren het altijd snel met elkaar eens. Ik was meer op zoek naar een volkspartij. Die vond ik in het CDA.” Hij werd wethouder in Maastricht en in 2013 burgemeester van Brunssum.
“Ik was altijd al benieuwd hoe het zou zijn in het noorden van Limburg. Vanaf het allereerste contact met de vertrouwenscommissie had in een goed gevoel bij Venray. Ik ben hier echt met de neus in de boter gevallen. Ik kwam terecht in een prettige en actieve gemeentelijke organisatie die bij de tijd is.”

Tweede Floriade
Toch oogstte Luc Winants al snel negatieve reacties. Eind december, nog voor zijn officiële benoeming, liet hij zich in het praatprogramma ‘Schijt draait doorrr!’ in de Schouwburg heel positief uit over de agrarische sector. Hij had het zelfs over een tweede Floriade. Dat lokte reacties uit van bewoners van het buitengebied die hinder ondervonden van de intensieve veehouderij. “Als burgemeester wil ik de bal naar voren schieten en richting aangeven. De Floriade heeft deze regio enorm op de kaart gezet. En ik weet ook dat het veel geld heeft gekost. Wat ik wil aangeven is dat de agrarische sector heel innovatief is en enorm goed presteert. Alleen onderschatten de boeren zich vaak. Ze mogen best meer trots zijn op hoe kwalitatief goed ze zijn.” Luc Winants ging bij enkele kritische bewoners van het buitengebied op bezoek. “Ik vind het prima dat ze met een tegenreactie komen en aan de bel trekken. Als burgemeester moet je tegen kritiek kunnen. Ik heb ook gezien dat het op enkele plekken beter kan. In het buitengebied is een transformatie aan de gang. Die moeten we als overheid zo goed mogelijk begeleiden.”

Zwarte Piet
De uitspraken over Zwarte Piet in de raadsvergadering van 7 juli leidde tot nog meer ophef op sociale media. Luc Winants hield een pleidooi om niet strak vast te houden aan de traditie van Zwarte Piet. “Want tradities mogen met de tijd mee veranderen. Alle kinderen moeten er lol aan beleven. Niemand mag zich gekwetst voelen omdat we een traditie willen handhaven”, zei hij toen. Hij staat nog steeds achter zijn woorden. “Ook hier geldt dat ik een richting wil aangeven en wil verbinden. Ik wil naar het licht toewerken. Er moet een einde komen aan die polariserende discussie over Zwarte Piet. Als burgemeester ben ik niet op Aarde om met iedereen vrienden te maken. Iedereen heeft zijn eigen mening en die respecteer ik. Veranderingen kun je niet tegenhouden. Blijkbaar zijn nog niet alle mensen zo ver in hun gedachte over Zwarte Piet, terwijl ik toe wil naar een inclusieve samenleving. Zeker in Venray waar de tolerantie heel hoog is. Als in Maastricht een verward persoon over straat loopt, bellen tien man meteen de politie. In Venray schrikken de mensen er niet van. Hier bieden ze hulp.”

Tekst en beeld: Henk Willemssen