‘Ik zaai niet om te oogsten’

Het was een bewogen maand voor deken Harrie Smeets. Zo’n vier weken geleden kreeg hij het telefoontje dat zijn leven op zijn kop zetten. Of hij bisschop van Roermond wilde worden? Hij zei ja (“dat heb ik altijd gedaan op vragen van de kerk”) en zondag 11 november wordt er al afscheid van hem genomen in Venray. Smeets: “Inmiddels ben ik bijna aan het idee gewend dat ik hier echt wegga. Maar moeilijk vind ik het zeker.”

De langste week die hij in Venray meemaakte, noemt hij de periode waarin hij al wist dat hij Venray ging verlaten om bisschop van Roermond te worden maar waarin de rest van Venray nog van niets wist. “Alsof ik in een achtbaan zat”, vergelijkt hij. “De beugel gaat vast, het karretje beweegt langzaam omhoog en je weet dat je straks met een rotvaart naar beneden stort.” Er kwam afgelopen weken dan ook van alles over hem heen: media-aandacht, reacties van vrienden, bekenden en onbekenden. “Je merkt dat het nieuws een enorme impact heeft. Op mezelf, maar ook op anderen. Het stond hier helemaal vol met bloemen.”

'Een heel avontuur'

Zelf is hij bijna aan het idee gewend dat hij uit Venray vertrekt en aan een heel nieuw hoofdstuk in zijn leven begint. Toch was bisschop worden nooit zijn ambitie, geeft hij toe. “Nee, helemaal niet. Ik kan me niet voorstellen dat iemand dit zou willen. Het wordt een heel avontuur, maar het zal er voor mij niet eenvoudiger op worden. Je verantwoordelijkheid wordt als bisschop een stuk groter en de nabijheid van de mensen wordt kleiner. Dat zal niet altijd gemakkelijk zijn.” Als bisschop zorg je minder zoals een deken voor de parochianen, de ‘gewone’ mensen, maar meer voor de diaken en priesters. “Dat contact met de parochianen ga ik zeker missen.”

Hij ziet zijn benoeming tot bisschop als een grote uitdaging. Wat voor bisschop hij wil zijn, blijkt uit de spreuk op zijn nieuwe wapen. “Die luidt: ‘In godsnaam mensen liefhebben’. Dat vind ik heel belangrijk. Heb elkaar lief, maar wel op de manier zoals de evangelie, zoals Jezus, ons dat voorhoudt.” Over wat hij als bisschop kan bereiken komende jaren, maakt hij zich geen illusies. “Ik weet ook wel dat we de kerken nooit meer helemaal vol gaan krijgen. Dat zou prachtig zijn, maar ik vind het belangrijker dat mensen elkaar liefhebben. Eigenlijk wil ik ook geen vooropgesteld doel hebben. In de bijbel staat een verhaal over een zaaier. Hij ging op weg om te zaaien. Sommige zaadjes kwamen goed terecht en bloeiden uit en andere niet. Zo zie ik mijn rol. Ik zaai Gods woord om te zaaien. Niet om te oogsten, niet met een bepaalde opbrengst voor ogen. Wat het wordt, dat wordt het. ”

'Nu ga ik weer verder'

Komende zondag neemt hij na vijftien jaar afscheid van Venray. “Behalve in mijn ouderlijk huis, heb ik nergens zo lang gewoond als hier. Ik ben me heel erg thuis gaan voelen in Venray. Weggaan hier vind ik moeilijk. Maar aan de andere kant is vijftien jaar ook wel een mooie tijd en is het misschien goed dat er hier iemand anders komt. Het is mooi geweest, en nu ga ik weer verder.” Venraynaren zijn volgens hem het beste te typeren als nuchtere mensen die hun woord waarmaken. “De mensen hier zijn hartelijk en weten dat je moet werken als je iets wilt bereiken. Daar heeft de Peelgrond wel voor gezorgd. En toch is het leven rustig hier. Je hebt lucht om adem te halen. Dat ga ik missen als ik naar Roermond ga.”

Het afscheid van deken Smeets is zondag 11 november. “Dan houd ik mijn begrafenismis als pastoor en daarna is het tijd voor de koffietafel”, lacht hij. Serieuzer: “Maar ik vind het echt lastig. Ik ben nooit goed geweest in afscheid nemen. Je moet het doen zoals je een pleister eraf trekt, is mij gezegd. In één keer goed en niet daarna nog overal langs gaan om gedag te zeggen. En eigenlijk hoeft dat ook helemaal niet, want ik ben de wereld niet uit. Ik ben dan wel straks niet meer de deken van de mensen in Venray, maar wel de bisschop. Als je het zo bekijkt, blijf ik toch nog een beetje.”

Wie wordt de opvolger?

Als deken Smeets naar Roermond vertrekt, dan zit parochie Venray tijdelijk zonder deken. Een opvolger is nog niet bekend. “Maar ik zie nu al dat het kerkbestuur dat heel goed oplost”, aldus Smeets. “Dat vind ik heel fijn om te zien.” Degene die de opvolger voor deken Smeets gaat benoemen, is hij zelf. “Dat is de taak van de bisschop, samen met een benoemingscommissie.” De komende tijd wordt er druk gezocht naar een nieuwe deken voor Venray. “En als we die gevonden denken te hebben, gaat hij eerst kennis maken met het kerkbestuur. Klikt het? Dan gaat hij het ook echt worden.” Om het proces zo snel mogelijk te laten verlopen, verhuist Smeets al over twee weken naar Roermond. “Dan kan het huis worden opgeknapt voor mijn opvolger.” Hij schat dat die op zijn vroegst ongeveer eind januari benoemd zal worden.