Vier onderwijsprofessionals willen nieuwe leeromgeving realiseren in Venray

Corina Engelke, Lisan Strijbosch, Hay Freriks en Paul Delnooz zijn bezig zijn met het realiseren van Z.I.N., een nieuwe leeromgeving voor kinderen in de leeftijd van 4 tot en met 16 jaar uit Venray en omgeving. In verband met de startkwalificatie zijn leerlingen ouder dan 16 ook welkom. Deze leeromgeving richt zich op kinderen die zelf aangeven waar hun interesses liggen en wat ze willen leren. Volgens de initiatiefnemers blijft kennis daardoor langer in het brein en gaat het leren diepgaander.

In november 2019 ontmoetten Hay Freriks en Paul Delnooz elkaar in Ede tijdens een mbo-onderwijsdag, waar Paul een kennisdeling verzorgde over de Creatieve Actie Methodologie (CAM), een manier van interactief leren die aansluit bij de natuurlijke werking van de hersenen en de onderzoekende houding van de mens. Hay verzorgde een kennisdeling over ‘hoe geef ik de student positie’. Vanuit daar ontstaat het idee om een nieuwe leeromgeving voor kinderen te realiseren. In januari 2020 vormde een groep van veertien mensen uit het hele land de 'Leerluchthaven', de naam voor de nieuwe leeromgeving. Echter ontstond er een radiostilte door de komst van corona. In augustus dat jaar werd het idee in afgeslankte vorm weer opgepakt. "Het idee 'de Leerluchthaven' was te grootschalig", legt Hay Freriks uit. Samen met Corina Engelke, Lisan Strijbosch en Paul Delnooz wil hij nu Z.I.N oprichten in Venray.

Natuurlijke houding

In eerste instantie richt Z.I.N., dat staat voor zelfsturend, intrinsiek en natuurlijk, zich op kinderen die niet meer gemotiveerd zijn om te leren en hierdoor vaak thuis komen te zitten, evenals kinderen die een time-out nodig hebben omdat zij door bepaalde omstandigheden niet tot leren komen. In deze situaties is vaak sprake van een hoge urgentie. "Echter, Z.I.N. wil een school zijn waar alle kinderen met plezier mogen komen leren. Het ritme van een dag binnen Z.I.N. richt zich op de leerbehoeftes van kinderen en sluit aan bij de natuurlijke houding van kinderen: ondernemend, kritisch en creatief. Dit verbinden we met de zeven bouwstenen van HILL (High Impact Learning that Lasts van Filip Dochy). Dat wil zeggen dat het kind zelf aangeeft wat het wilt leren. Door de benadering ‘teach what you learn’ en het geven en ontvangen van feedback, blijft de opgedane kennis langer in het brein", legt Hay uit. "Kinderen leren in onze nieuwe leeromgeving Z.I.N. dat ze in staat zijn om een soort co-teacher te zijn. Kinderen zijn van nature rijke leermeesters."

Volgens de initiatiefnemers blijkt uit tientallen wetenschappelijke studies dat kinderen van nature kritisch, creatief en ondernemend zijn. Paul: "Met deze houding komt het kind niet alleen steeds meer te weten, maar oefent het ook voortdurend, vaak ongemerkt, met vakken als taal, rekenen en wereldoriëntatie. Door als leerkracht hierbij aan te sluiten neemt het plezier in leren toe en verbeteren leerprestaties en welbevinden. Reden voor ons om CAM als uitgangspunt voor Z.I.N. te nemen."

Talenten
Corina en Lisan, beiden werkzaam in het basisonderwijs in de gemeente Venray, geloven vanuit hun praktijkervaring in het nieuwe project. Corina: “Helaas zien wij nu in de praktijk te veel kinderen hun leermotivatie verliezen, met als gevolg dat talenten en kwaliteiten van kinderen niet optimaal benut worden en soms zelfs verloren gaan. Wij willen kinderen stimuleren en uitdagen om met een creatieve, kritische blik op zoek te gaan naar hun oplossingen voor alles wat er op hun pad komt. Dat vraagt ook voor leerkrachten een herinrichting van hun mindset en dat is best lastig. Ook ik merk dat als leerkracht. Daar gaan Hay en Paul de leerkrachten in coachen.” Lisan vult aan: “Het wordt tijd dat niet het systeem bepalend is en blijft voor de inhoud van ons onderwijs, maar de leerbehoefte van het kind. Waardoor de leerkracht weer in zijn leer-kracht komt te staan.”

Paul Delnooz, onderwijswetenschapper en adviseur, heeft vertrouwen in het nieuwe concept. In de omgeving van zijn woonplaats Breda wordt CAM op experimentele basis al in de praktijk toegepast. “En met succes. We hebben nu zo’n 25 experimenten achter de rug en de resultaten zijn bijzonder goed. Kinderen leren significant beter en hebben meer zin om naar school te gaan. Het leidt tot een stijging van het niveau en vergroot de motivatie. Kinderen leren spelend, zijn creatief en leergierig en mogen (vooral ook) fouten maken. Er is meer keuzevrijheid als het gaat om denken.”

Z.I.N. richt zich dus niet nadrukkelijk op niveaus. Toch is het nodig om een diploma te hebben om een vervolgopleiding te kunnen beginnen. Dat geldt dus ook voor leerlingen van Z.I.N. Hay: "We brengen samen met de leerlingen in kaart waar hun ambities liggen en daar begeleiden we hen naar toe. Iemand met bijvoorbeeld havo-potentie heeft alle ruimte om zich voor te bereiden voor een havo-examen. We regisseren maatwerk. Als de leerling bijvoorbeeld in vier jaar tijd al klaar is voor een havo-examen, dan is dat mogelijk."

Groene locatie
De initiatiefnemers zetten in om zo spoedig mogelijk te starten met de nieuwe leeromgeving. "Uitgaande van wet- en regelgeving gaan we voor de eerst haalbare datum, hopelijk 1 januari 2022. Wethouder Jan Jenneskens is in kennis gesteld van ons initiatief. We zijn in gesprek met de gemeente." Over de locatie is nog onzekerheid. De initiatiefnemers geven hun voorkeur aan een rustgevende, groene plek in Venray. Corina: "Naast HILL en CAM hechten we aan een gezonde leefstijl van kinderen, met thema’s als gezonde voeding en beweging. Vandaar dat we opzoek zijn naar een locatie die deze leefstijl stimuleert.”

Via een livestream op Teams geeft Paul Delnooz uitleg over de CAM benadering op 26 april van 20.00 tot 21.00 uur. Indien de coronamaatregelen het toelaten, staat er op maandag 17 mei een informatiebijeenkomst in de BOL-zaal van Schouwburg Venray gepland. Bij belangstelling kan voorafgaand een enquête worden ingevuld via de link https://forms.gle/YyTSCorJbvqsqsn97

Tekst: Jeanine Hendriks